Zawierucha wojenna rozproszyła ludzi po całym świecie, była przyczyną wielu tragedii, rozłączyła rodziny, zerwała więzy przyjacielskie, zrujnowała cały dorobek życia. W związku z ustaleniem granic przez trzy mocarstwa (Rossevelt, Churchill, Stalin) nie był możliwy powrót do rodzinnych stron, na Wołyń. Kiedy opuszczałam swoją ojcowiznę, miałam 9 lat , a mój brat roczek. Po wojnie osiedliliśmy się na tzw. Ziemiach Odzyskanych.
Płynął czas . Skończyłam szkołę, podjęłam pierwszą pracę , wyszłam za mąż. Mój mąż po wyjściu z wojska ( służył w marynarce wojennej w Ustce)podjął pracę na stanowisku głównego mechanika w sulechowskim Prodwodrolu. Urodziłam córkę – Beatkę. Brat Karol po ukończeniu szkoły średniej rozpoczął studia w Wyższej Szkole Rolniczej w Szczecinie. Nie pamiętał historii, które mu opowiadałam.Tęsknota za babcią i rodziną ze strony ojca była ogromna. Marzeniem moim było odwiedzić ich, zobaczyć miejsca bliskie mojemu sercu. Po dwudziestu latach , w trakcie których wydarzyło się wiele w moim życiu – zamążpójście, wkrótce potem tragiczna śmierć matki, borykanie się z realiami życia na wsi w owym czasie, pojawiła się możliwość spotkania rodziny zza Buga. Nie było łatwo, mnóstwo starań, zaproszenia, formalności . Bardzo mi zależało na tym wyjeździe. Miałam świadomość ,że to być może ostatnia okazja spotkania z babcią 90-letnią staruszką. Należało więc się spieszyć. Bardzo ryzykowałam. To była daleka podróż, a ja byłam w siódmym miesiącu ciąży. Mimo to podjęłam ryzyko. Był grudzień 1966 roku. Surowa,śnieżna, mroźna zima, ferie zimowe. Spakowaliśmy bagaże, trochę prezentów, starając się nie przekraczać ustalonej wagi. Dom pozostał pod opieką męża Janka, a ja wspólnie z bratem i córką wyruszyliśmy w podróż, która trwała bardzo długo. Wspomnę o niej w kilku zdaniach . Była koszmarna!! Od Leszna aż do Krakowa stałam w toalecie.Brat czule opiekował się mną i siostrzenicą. Od Krakowa do Przemyśla mieliśmy już miejsca siedzące. W Przemyślu była przesiadka na pociąg do Medyki, na który czekaliśmy ok.3 godziny. Na granicy przeszliśmy szczegółową kontrol. W końcu znaleźliśmy się we Lwowie. I znów wielogodzinne oczekiwanie na połączenie do Dubna. Dworzec nie zrobił na nas najlepszego wrażenia i nie chodzi tu o architekturę , bo tej nie można nic zarzucić.
Do dziś pamiętam przygnębiający obrazek: starzy mężczyźni i kobiety , nędznie ubrani w jakieś łachmany siedzący na ławkach, trzymający w rękach worki z jabłkami i orzechami , a wszystko na sprzedaż przed świętami. Inny świat. U nas tego nie było!
Wsiadamy do pociągu do Dubna. Prowadzimy ciche i lakoniczne rozmowy ze względu na późną porę. Współpasażerowie usiłują do nas zagadywać. Nasz ubiór zdradzał „zagraniczniaków”. Baliśmy się za bardzo wchodzić w dyskusję, żeby nas nie zdradził akcent i słaba znajomość języka ukraińskiego. Udawaliśmy, że śpimy. Po co to wszystko? To jeszcze lęk , pozostałość po wojennych przeżyciach (bandy UPA).
Ze Lwowa wysłaliśmy telegram do bliskich, że będziemy w Dubnie o godz. trzeciej rano. Po wyjściu z pociągu udaliśmy się na dworzec. Noc. Cisza wokół. Pusto. Strasznie. Ledwo zdążyliśmy się usadowić na ławkach. Patrzę, a tu od strony wejścia pojawia się kobieta z mężczyzną. Od razu ich rozpoznałam . To Hela moja kuzynka, towarzyszka dziecięcych zabaw i jej brat Wowa. Rzuciliśmy się sobie w ramiona.Polały się łzy szczęścia. Jakże się zmieniliśmy, a jednak rozpoznaliśmy ! Przyjechaliśmy do domu cioci Julii, siostry mojego ojca. Wchodzimy, a tam stół zastawiony potrawami wigilijnymi i zgromadzona cała rodzina.
Boże, trudno mi opisać ten moment. Ileż radości, ileż wspomnień, wylanych łez. Ja pamiętałam wszystkich, ale mój brat dopiero ich poznawał. Babcia Jadwiga, matka mojego ojca zaintonowała kolędę „Bóg się rodzi”. Podzieliliśmy się opłatkiem przywiezionym przez nas z Polski. O praktykach religijnych w tamtym czasie i miejscu nie mogło być mowy. Dubieńskie kościoły pełniły zupełnie inną rolę , niezgodną z ich przeznaczeniem- Dom Kultury, magazyn rzeczy roboczych , obuwia itp. Najbliższy kościół katolicki znajdował się we Lwowie. Ciotki woziły tam moją babcię przy okazji ważnych świąt. Nie ma końca wspomnieniom . Jesteśmy po podróży bardzo zmęczeni. Ciocia przygotowała nam wygodne posłanie – mnóstwo poduszek, ściana przylegająca do kuchennego pieca dawała przyjemne ciepło. Mimo zmęczenia każdy stukot na zewnątrz wywoływał mój lęk, przywoływał upiorne wspomnienia.. Kiedy na drugi dzień powiedziałam o tym cioci, uspokoiła mnie , że to już przeszłość i nie ma czego się bać . Nie zgodzę się z tym. Na drugi dzień świąt Bożego Narodzenia ( wg naszego kalendarza) odwiedziliśmy ciocię Manię ( drugą siostrę ojca ) zamieszkałą w niezbyt odległej miejscowości W drodze powrotnej , w autobusie zamieniłam z bratem kilka słów po polsku. Przystojni, inteligentni, młodzi,Ukraińcy siedzący z tyłu , słysząc naszą rozmowę, skwitowali ją stwierdzeniem:”Praklatyje lachy, po szczo ony pryjichały, szo ony u nas szukajut”. Po wyjściu z autobusu powiedziałam o tym jadącemu z nami wujowi , który bardzo się oburzył i powiedział:” dlaczego wcześniej mi o tym nie powiedziałaś? Wezwałbym milicję ….” Po chwili jednak stwierdził, że to i tak by nic nie dało , bo tam siedzą tacy sami”.Moim pragnieniem było zobaczyć rodzinną wieś Lubomirkę, Komaszówkę . Pojechaliśmy sańmi. Nie takiego widoku się spodziewałam . Las. Kupa gruzu, jedynie łąka utrzymana w kulturze. Podobno użytkował ją miejscowy leśniczy. Cóż mi zostało, szukać ścieżek z dzieciństwa? Niestety ślady zatarte, wszędzie las, las, las… Niejedna łza spłynęła z oczu, a Karol niestety nie mógł zobaczyć tego, o czym mu opowiadałam- domu wzniesionego rękami rodziców, swojej ojcowizny.
Tyle ciepła i serdeczności doświadczyliśmy w gronie rodziny. Ja całymi dniami wtulona byłam w ramiona babci, która mimo sędziwego wieku miała wspaniałą pamięć., a patrząc na Karola, bardzo się wzruszała, widząc w nim zaginionego syna Jana ( brat jest łudząco podobny do ojca). Karolowi kuzynowie starali się urozmaicać czas, jak tylko mogli . Któregoś razu wybrali się na dancing. Brat wpadł w oko ładnej Ukraineczce (Ukrainki słyną z urody ) i bawił się z nią do białego rana. W Polsce w tym czasie popularny był twist. Kiedy brat zaczął wywijać , podszedł do niego kelner i powiedział, że nie wolno tak tańczyć , pewnie dlatego, że taniec zza żelaznej kurtyny??
Sporo krewnych mieszkało w Dubnie, ale nasz przyjazd stał się okazją do spotkań również z tymi, którzy zamieszkiwali odlegle rejony Związku Radzieckiego. Rodzinnym spotkaniom nie było końca. Kilka dni poświęciliśmy na zwiedzanie okolic w tym miasta Równe. Tam kuzynka Helena kupiła nam prezenty- w tym czasie popularne były zegarki , radia tranzystorowe, aparaty fotograficzne.Niestety na przejściu granicznym „skonfiskowano” jedno radio ( bratu się udało przewieźć). Najbardziej smakowała nam rosyjska chałwa, jej smak pamiętam do teraz. Ani się obejrzeliśmy , a dziesięć dni minęło jak z bata strzelił. Pora było wracać. Pożegnanie było smutne, przede wszystkim z babcią. Wiedziałam,że to ostatnie spotkanie.Padały deklaracje ponownych wizyt i rewizyt, ale życie pokazało coś zupełnie innego. Moje dwie kuzynki odwiedziły mnie w Polsce w 1979 roku. Od tego czasu utrzymujemy kontakt listowny, telefoniczny. Wiek nie pozwala już na takie długie podróże.
Powrotna podróż nie była już taka uciążliwa. Tłoku w pociągach nie było. Kiedy zatrzymaliśmy się po drugiej stronie granicy , poczuliśmy jakąś dziwną ulgę, usłyszeliśmy polską mowę , choć niby wracaliśmy od siebie. W domu czekał mąż i dalsza rodzina. Wszyscy byli ciekawi naszych wrażeń, szczególnie ci, którzy znali te miejsca swojego dzieciństwa i młodości. Było wzruszenie, były łzy. Czas jest jednak dobrym lekarstwem na wszystko. Życie potoczyło się dalej , a w marcu 1967 roku pojawiła się w naszym domu mała istotka , długo oczekiwana przez starszą siostrę – Izabela. Świat stanął na głowie, już nic nie było takie jak przedtem….
W rodzinnym gronie w Dubnie rok 1966
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz